Oestrogeendominantie: te veel oestrogeen ten opzichte van progesteron
Je hebt je hormonen laten meten en alles valt binnen de referentiewaarden. Toch heb je gespannen borsten, hou je vocht vast, slaap je slecht in de tweede helft van je cyclus en ben je in die week nauwelijks te genieten. Hoe kan dat, als er niets afwijkt?
Het antwoord zit vaak niet in de losse getallen maar in hun onderlinge verhouding. Bij oestrogeendominantie is er te veel oestrogeen ten opzichte van progesteron. Beide waarden kunnen daarbij normaal zijn.
Wat oestrogeendominantie betekent
Oestrogeen en progesteron werken als tegenhangers. Oestrogeen bouwt op: het maakt je baarmoederslijmvlies dikker, houdt vocht vast en stimuleert weefsel. Progesteron remt af: het kalmeert, helpt je slapen en houdt de opbouwende werking van oestrogeen in toom.
Zolang die twee in verhouding staan, merk je er weinig van. Kantelt de balans richting oestrogeen, dan mis je die rem. Dat kan op twee manieren gebeuren:
- Je oestrogeen is te hoog in verhouding tot je progesteron
- Je oestrogeen is normaal, maar je progesteron is te laag
Die tweede situatie komt het vaakst voor, en juist die wordt gemist wanneer alleen naar losse waarden wordt gekeken.
Goed om te weten: oestrogeendominantie is geen erkende medische diagnose. Het is een beschrijving van een verhouding, geen ziektebeeld. Dat maakt je klachten niet minder echt, maar het betekent wel dat een arts er anders naar kijkt dan naar bijvoorbeeld een schildklierafwijking.
Waaraan je het herkent
Het patroon is kenmerkend: de klachten zitten vooral in de tweede helft van je cyclus, tussen je eisprong en je menstruatie, en zakken weg zodra je ongesteld wordt.
- Gespannen of gevoelige borsten
- Vocht vasthouden, een opgeblazen gevoel of ringen die knellen
- Prikkelbaarheid, onrust of huilbuien in de week voor je menstruatie
- Slecht slapen, vooral moeilijk doorslapen
- Heftige of langdurige menstruatie
- Hoofdpijn of migraine die meebeweegt met je cyclus
- Gewichtstoename rond heupen en dijen
- Zware PMS die eerder in de maand begint dan vroeger
Herken je meerdere punten en zie je dat ze terugkeren in dezelfde cyclusweek, dan is de verhouding tussen je hormonen het onderzoeken waard.
Hoe de balans kantelt
Een eisprong die uitblijft
Dit is de meest voorkomende oorzaak. Progesteron maak je pas aan ná de eisprong. Blijft die uit, dan blijft progesteron laag terwijl oestrogeen gewoon zijn werk heeft gedaan. Een cyclus zonder eisprong voelt vaak normaal, want je wordt gewoon ongesteld.
Vanaf je veertigste gebeurt dit steeds vaker, en daar zit de overlap met de perimenopauze. Veel vrouwen ervaren in die fase precies dit beeld.
Langdurige stress
Bij aanhoudende belasting krijgt je stressregelkring voorrang en kan je eisprong onderdrukt raken. Minder eisprong betekent minder progesteron. Bovendien werkt progesteron kalmerend, dus een tekort maakt je gevoeliger voor spanning. Zo houdt de kringloop zichzelf in stand. Hoe dat werkt lees je in cortisol bij vrouwen.
Overgewicht
Vetweefsel maakt zelf oestrogeen aan. Meer vetweefsel betekent dus meer oestrogeen, terwijl je progesteron gelijk blijft. Dat kantelt de verhouding.
Een trage afbraak
Oestrogeen wordt afgebroken in je lever en verlaat je lichaam via je darmen. Werkt dat proces traag, bijvoorbeeld door alcohol, weinig vezels of trage stoelgang, dan blijft er meer circuleren dan de bedoeling is.
Hormonale anticonceptie
De pil onderdrukt je eigen aanmaak en levert synthetische hormonen. Sommige vrouwen krijgen daar klachten van die op dit beeld lijken. Ook na het stoppen kan het enkele cycli duren voordat je eigen ritme terugkomt.
Waarom een losse meting het mist
Meet je alleen oestrogeen, dan zie je een getal binnen het bereik en lijkt er niets aan de hand. Meet je alleen progesteron, dan geldt hetzelfde. Pas als je beide naast elkaar legt, op het juiste moment in je cyclus, wordt de verhouding zichtbaar.
Het tijdstip is daarbij doorslaggevend. Progesteron piekt ongeveer een week na je eisprong. Meet je in de eerste helft van je cyclus, dan is een lage waarde volkomen normaal en zegt hij niets over je balans.
Met de hormoon test voor vrouwen meet je oestradiol, progesteron, testosteron, DHEA en cortisol in één keer. Je neemt thuis een speekselmonster af op de cyclusdag die in de instructies staat, en ontvangt binnen twee weken je uitslag met de bijbehorende referentiewaarden.
Hoe je die verhouding vervolgens leest, staat in hormoonwaarden: wat betekent jouw uitslag.
Wat je zelf kunt doen
De aanpak richt zich op twee dingen tegelijk: je eisprong ondersteunen en de afbraak van oestrogeen op gang houden.
- Pak je stress aan. Zolang cortisol hoog blijft, blijft je eisprong onder druk staan. Dit heeft veruit het meeste effect.
- Eet vezels. Groente, peulvruchten en volkoren producten helpen om afgebroken oestrogeen daadwerkelijk af te voeren. Een trage stoelgang werkt tegen je.
- Beperk alcohol. Het belast je lever, en die breekt oestrogeen af.
- Slaap op vaste tijden. Je eisprong hangt aan een regelmatige aansturing vanuit je hersenen.
- Beweeg dagelijks en bouw spiermassa op. Dat helpt bij gewicht en bloedsuiker, en beide werken door in je hormoonbalans.
- Houd een cyclusdagboek bij. Twee tot drie maanden noteren welke klachten je op welke cyclusdag hebt, laat het patroon zien dat een enkele meting niet vangt.
Meer algemene achtergrond over wat je hormonen uit balans brengt staat in hormonale disbalans: 10 signalen.
Wanneer je naar de huisarts gaat
Maak een afspraak bij zeer heftig of langdurig bloedverlies, bij bloedverlies tussen je menstruaties door, wanneer je menstruatie langer dan drie maanden wegblijft zonder zwangerschap, bij een knobbeltje in je borst, of wanneer je klachten je dagelijks functioneren belemmeren.
Ook wanneer je vermoedt dat je anticonceptie een rol speelt, is dat een gesprek waard. Er zijn meer opties dan de meeste vrouwen weten. Neem je uitslag mee, met de datum en je cyclusdag erbij.
-
Geplaatst in
Hormonen