Haartest: wat meet een haaranalyse?

Bloed laat zien hoe je er nu voor staat. Een haartest doet iets anders: die kijkt terug. Terwijl je haar groeit, worden mineralen en sporenelementen erin opgeslagen, en die blijven daar zitten. Een haarmonster is daardoor een soort logboek van de afgelopen maanden.

Hieronder lees je wat een haartest wel en niet kan, wanneer die zinvol is en hoe je de uitslag moet lezen.

Wat een haartest meet

Haar groeit ongeveer een centimeter per maand. De stoffen die tijdens die groei in je lichaam circuleren, worden in de haarschacht ingebouwd. Neem je een lok van drie tot vier centimeter vanaf de hoofdhuid, dan meet je dus grofweg de afgelopen drie tot vier maanden.

Een haaranalyse kijkt naar twee groepen stoffen:

• Mineralen en sporenelementen die je lichaam nodig heeft, zoals magnesium, zink, selenium, calcium, ijzer en koper
• Zware metalen die er juist niet horen, zoals lood, cadmium, kwik en arseen

Die tweede groep is precies waar een haartest zich onderscheidt. Zware metalen verdwijnen relatief snel uit je bloed, maar hopen zich op in weefsel. In haar blijven ze zichtbaar, ook als de blootstelling al enige tijd geleden was.

Meten is weten

Vitamine test Haar

Heb je het vermoeden van een tekort aan belangrijke vitamines en mineralen die van invloed zijn op jouw haarconditie? Deze zelftest brengt nauwkeurig essentiële voedingsstoffen in je lichaam in kaart, o.a. ferritine, TSH, zink, biotine, foliumzuur en selenium.

Bekijk de test

Het verschil met een bloedtest

De twee methodes beantwoorden verschillende vragen, en het is belangrijk om dat onderscheid scherp te houden.

Een bloedtest is een momentopname. Hij laat zien wat er nu in je bloed circuleert, en is de standaard voor vitamines als D en B12. Voor een acute vraag is bloed de juiste methode.

Een haartest geeft een gemiddelde over maanden en is minder gevoelig voor dagschommelingen. Wat je vorige week at, verandert de uitslag nauwelijks. Dat maakt hem geschikt voor langdurige patronen, maar ongeschikt voor een acute vraag.

Wees hier eerlijk over: een haartest vervangt geen bloedonderzoek en stelt geen diagnose. Voor vitamine D of B12 blijft bloed de aangewezen route. Zie vitaminetekort: symptomen waar je op moet letten.

Wanneer een haartest iets toevoegt

Een haaranalyse is vooral zinvol in deze situaties:

• Je hebt langdurige, vage klachten zonder duidelijke oorzaak, en bloedonderzoek leverde niets op
• Je vermoedt blootstelling aan zware metalen, bijvoorbeeld door je werk, een oude woning of hobby's als solderen, glas in lood of het restaureren van meubels
• Je wilt weten hoe je mineralenbalans zich over een langere periode heeft ontwikkeld
• Je eet eenzijdig of beperkt, bijvoorbeeld door een dieet of een voedselintolerantie
• Je hebt haaruitval of brokkelige nagels waarvoor geen verklaring is gevonden

Met de vitamine test haar knip je zelf een klein haarmonster af volgens de meegeleverde instructies en stuur je het op naar een gecertificeerd laboratorium.

Zo neem je een bruikbaar monster

Bij een haartest bepaalt de afname veel van de kwaliteit van de uitslag. Let op deze punten:

• Knip dicht bij de hoofdhuid, in de nek of achter op het hoofd, en gebruik alleen de eerste drie tot vier centimeter. De uiteinden van lang haar zijn jaren oud en zeggen niets over nu.
• Neem het monster van meerdere plekken op je hoofd, zodat het representatief is.
• Was je haar de dag ervoor met een gewone shampoo, zonder verzorgingsproducten erna.
• Heb je je haar geverfd, gebleekt of laten permanenten, wacht dan minimaal zes weken. Die behandelingen beïnvloeden het mineralengehalte.
• Gebruik je een antiroosshampoo, meld dat, want sommige bevatten zink of selenium die de uitslag vertekenen.
• Heb je geen hoofdhaar, dan is lichaamshaar in overleg soms een alternatief, maar de groeisnelheid verschilt en dat verandert de periode die je meet.

Zo lees je de uitslag

Je krijgt per stof een waarde met een referentiebereik. Drie dingen om in gedachten te houden.

Het gaat om patronen, niet om één getal. Een enkele waarde net buiten het bereik zegt op zichzelf weinig. Interessanter is of meerdere verwante stoffen dezelfde kant op wijzen.

De verhouding telt mee. Sommige mineralen beïnvloeden elkaars opname. Zink en koper zijn daar het bekendste voorbeeld van: een overmaat aan de een kan de opname van de ander verstoren.

Een verhoogd zwaar metaal vraagt om context. Zie je bijvoorbeeld lood, denk dan na over waar dat vandaan kan komen. Woon je in een oud huis, dan is je drinkwater een logische verdachte. Zie loden leidingen herkennen en zware metalen in jouw drinkwater.

Wat je met de uitslag doet

Begin niet meteen met supplementen op basis van een haaruitslag. Mineralen beïnvloeden elkaar, en te veel van het een kan een tekort aan het ander veroorzaken. Bij zink en koper gebeurt dat regelmatig.

Wijst er iets duidelijk af, bespreek het rapport dan met je huisarts, zeker bij een verhoogd zwaar metaal. Die kan beoordelen of aanvullend bloedonderzoek nodig is en of er een bron is die je moet aanpakken. Want dat is uiteindelijk het belangrijkste: de bron wegnemen doet meer dan aanvullen.

Wanneer je naar de huisarts gaat

Ga langs bij aanhoudende vermoeidheid, bij onverklaarde haaruitval, bij tintelingen of krachtverlies, bij buikklachten met gewichtsverlies, of wanneer je vermoedt dat je via werk of woning bent blootgesteld aan zware metalen.

Neem je uitslag mee, met de afnamedatum erbij en de vermelding dat het om een haaranalyse gaat en niet om bloedwaarden.