Obstipatie: oorzaken en wat echt helpt

Obstipatie is een van die klachten waar mensen niet over praten en lang mee doorlopen. Terwijl het veel voorkomt, ongemakkelijk is en in de meeste gevallen goed aan te pakken.

Hieronder lees je wanneer we van obstipatie spreken, waar het vandaan komt, wat er in welke volgorde helpt en wanneer je ermee naar de huisarts gaat.

Wanneer spreken we van obstipatie?

Niet elk moeizaam toiletbezoek is obstipatie. Er is geen vast aantal keren per week dat normaal heet: alles tussen drie keer per dag en drie keer per week valt binnen het normale, en wat telt is wat voor jou gebruikelijk is.

Van obstipatie spreken we doorgaans wanneer je gedurende langere tijd meerdere van deze dingen herkent:

• Je gaat minder dan drie keer per week naar de wc
• Je moet stevig persen
• Je ontlasting is hard of brokkelig
• Je houdt het gevoel dat je darm niet leeg is
• Je hebt een opgeblazen of drukkend gevoel in je buik

Wat je ontlasting nog meer over je gezondheid zegt, staat in kijk jij in het kleine kamertje wel eens achterom.

Meten is weten

Darmgezondheid test

Heb je last van maag- en darmklachten of een opgeblazen gevoel? Deze zelftest toont aan of je darmflora verstoord is.

Bekijk de test

Waar het vandaan komt

Te weinig vezels

De meest voorkomende oorzaak. Vezels geven je ontlasting volume en houden vocht vast, waardoor de doorvoer soepeler verloopt. De meeste Nederlanders halen de aanbevolen dertig tot veertig gram per dag niet.

Te weinig drinken

Vezels zonder vocht werken averechts. Je darm onttrekt water aan de ontlasting, en is er te weinig, dan wordt die harder in plaats van soepeler.

Te weinig beweging

Beweging stimuleert de golfbeweging waarmee je darm de inhoud voortduwt. Zittend werk en weinig beweging vertragen dat proces merkbaar.

De aandrang negeren

Wordt onderschat. Stel je het toiletbezoek regelmatig uit, bijvoorbeeld omdat het op werk niet uitkomt, dan raakt je darm minder gevoelig voor het signaal. De ontlasting blijft langer staan en wordt daardoor harder.

Stress en een verstoord ritme

Je darmen en je hersenen staan rechtstreeks met elkaar in verbinding, dus spanning werkt door in je darmbeweging. Ook een onregelmatig leven, ploegendiensten of reizen verstoren het ritme.

Medicijnen

Onder andere pijnstillers met opioïden, sommige antidepressiva, ijzertabletten, maagzuurremmers en bepaalde bloeddrukmedicijnen kunnen obstipatie geven. Dit wordt vaak niet verbonden aan de klacht.

Onderliggende oorzaken

Soms zit er iets anders achter, zoals een traag werkende schildklier, diabetes, het prikkelbaredarmsyndroom of, minder vaak, een vernauwing in de darm. Vandaar dat aanhoudende klachten beoordeeld horen te worden.

Wat helpt, in deze volgorde

Begin bij de basis en geef het tijd. Een darm die maandenlang traag is geweest, is niet in twee dagen om.

1. Verhoog je vezels stapsgewijs. Groente, fruit met schil, peulvruchten, noten, zaden en volkoren producten. Verhoog geleidelijk over twee tot drie weken, want een plotselinge sprong geeft juist krampen en gasvorming.
2. Drink meer. Anderhalve tot twee liter per dag, en meer bij warmte of inspanning. Zonder vocht doen vezels hun werk niet.
3. Beweeg dagelijks. Een half uur wandelen doet al veel. Beweging na de maaltijd werkt extra goed.
4. Neem de tijd op het toilet. Ga wanneer je aandrang voelt en stel niet uit. Een voetenbankje brengt je in een houding waarin de darm makkelijker leegt.
5. Bouw regelmaat in. Je darm houdt van ritme. Op vaste tijden eten en na het ontbijt even de tijd nemen, helpt vaak meer dan mensen verwachten.
6. Overweeg lijnzaad of psylliumvezels. Ruim water erbij drinken, anders werkt het tegen je.

Laxeermiddelen kunnen tijdelijk uitkomst bieden, maar zijn geen oplossing voor de lange termijn. Gebruik ze niet wekenlang op eigen initiatief, en overleg bij twijfel met je apotheker.

Obstipatie en je darmflora

Er is een wisselwerking tussen je darmflora en je stoelgang. Bacteriën die vezels afbreken maken stoffen aan die je darmwand voeden en de darmbeweging beïnvloeden. Zijn die groepen ondervertegenwoordigd, bijvoorbeeld na een antibioticakuur of door jarenlang eenzijdig eten, dan kan dat bijdragen aan een tragere doorvoer.

Andersom geldt ook: hoe langer de ontlasting in je darm blijft staan, hoe meer dat de samenstelling beïnvloedt. Wat je daaraan doet lees je in 7 tips voor een gezonde darmflora.

Wanneer meten zinvol is

Blijven je klachten aanhouden terwijl je de basis op orde hebt, dan geeft een test richting. Met de darmgezondheid test krijg je een breed beeld van hoe je darmen functioneren. Wil je specifiek weten hoe je darmflora is samengesteld, dan is de microbioom test geschikter.

Wisselt je ontlasting tussen hard en dun en gaat dat samen met krampen, kijk dan ook naar prikkelbare darm (PDS), want dat beeld past daar vaak bij.

Wanneer je naar de huisarts gaat

Maak een afspraak bij bloed bij je ontlasting, bij onverklaard gewichtsverlies, bij aanhoudende buikpijn, wanneer je ontlastingspatroon plotseling verandert en zo blijft, wanneer obstipatie langer dan enkele weken duurt ondanks aanpassingen, of wanneer darmkanker in je familie voorkomt.

Bespreek ook je medicijngebruik. Er is vaak een alternatief of een aanvulling mogelijk wanneer een middel de oorzaak blijkt te zijn.