Legionella aangetoond in je water: dit doe je nu

Er is legionella gevonden in je leidingwater. Vervelend, maar in de meeste huizen goed zelf aan te pakken. De bacterie groeit in stilstaand water tussen de 25 en 45 graden, dus de oplossing draait om twee dingen: temperatuur en doorstroming.

Hieronder staat wat je in welke volgorde doet, wanneer je er iemand bij haalt, en welke veelgehoorde oplossingen niets opleveren.

Hoe urgent is het?

Dat hangt af van de gemeten waarde en van wie er in huis woont. Een lage waarde vraagt om opruimen, een hoge waarde om handelen vandaag. Wat de getallen betekenen en waar de grens van 100 kve per liter ligt, lees je in legionella-uitslag: wat betekent het aantal in jouw water.

Ga tot je klaar bent voorzichtig om met waternevel. Besmetting loopt via ingeademde druppeltjes, niet via drinken. Douchen in de ruimte met de hoge waarde stel je dus even uit, en lauwe sproeiers, bubbelbaden en luchtbevochtigers laat je met rust.

Meten is weten

Legionella test

Heb je last van hoofdpijn, koorts, hoesten of een longontsteking? Deze zelftest toont de mogelijke aanwezigheid van de legionellabacterie in jouw drinkwater aan.

Bekijk de test

Doorspoelen op temperatuur, stap voor stap

Dit is de kern van de aanpak. Legionella overleeft slecht bij hoge temperaturen, dus je jaagt heet water door de hele installatie, tot in de tappunten die je zelden gebruikt.

1. Zet de boiler hoog. Zestig graden in het toestel is de gangbare ondergrens; bij een doorstroomtoestel zonder voorraadvat gaat het om minstens 55 graden aan de kraan.
2. Wacht tot het vat op temperatuur is. Bij een grote boiler duurt dat al gauw een paar uur.
3. Werk de tappunten één voor één af. Draai de warme kraan open en laat hem lopen tot het water merkbaar heet is, en daarna nog een paar minuten door.
4. Vergeet niets. Logeerbadkamer, buitenkraan, wasmachineaansluiting, de douche in de garage: juist de punten die niemand gebruikt zijn het probleem.
5. Beperk de nevel. Doe de deur dicht, zet een raam open en blijf er niet naast staan.

Let op de veiligheid van huisgenoten. Water van zestig graden veroorzaakt binnen seconden brandwonden. Waarschuw iedereen in huis, en laat kinderen en ouderen die dag niet zelf de warme kraan bedienen.

De boiler goed instellen

Veel installaties staan lager ingesteld dan ze zouden moeten, meestal om energie te besparen. Precies in die zuinige stand ligt de groeizone van legionella.

Zet het toestel na de behandeling niet terug naar een lauwe stand. Wil je toch zuinig stoken, kijk dan naar de anti-legionellafunctie van je toestel in plaats van naar de thermostaat.

Douchekop en slang

In een douchekop staat altijd water, op kamertemperatuur, met kalkaanslag waar bacteriën zich in nestelen. Haal de kop eraf en leg hem samen met de slang een uur in heet water, of vervang ze. Bij een hoge uitslag is vervangen de zekerste weg, want het zijn de goedkoopste onderdelen van je hele installatie.

Wanneer je een installateur inschakelt

Doe het zelf niet langer dan verstandig is. Schakel hulp in wanneer de gemeten waarde in de duizenden loopt, wanneer een hertest na het doorspoelen opnieuw legionella laat zien, wanneer je installatie dode leidingen heeft waar geen water meer doorheen gaat, of wanneer je de woning verhuurt.

Een installateur kan doen wat jij niet kunt: dode einden afdoppen, een circulatieleiding beoordelen, of een thermische desinfectie uitvoeren volgens protocol. Verhuur je aan gasten, dan gelden er bovendien andere regels dan thuis.

Hertesten

Meten is de enige manier om te weten of het gelukt is. Wacht een week of twee na de behandeling, zodat de installatie weer normaal in gebruik is, en neem dan opnieuw een monster van hetzelfde tappunt met een nieuwe legionella test.

Blijft de waarde hoog, dan zit het probleem dieper in de installatie dan doorspoelen kan oplossen. Dat is het moment voor een vakman, niet voor een derde spoelronde.

Wat niet helpt

• Koud doorspoelen. Zonder hitte verplaats je de bacterie alleen maar.
• Een waterfilter op de kraan. Die is bedoeld voor smaak of deeltjes en pakt de installatie erachter niet aan.
• Chloortabletten in het systeem. Chemische desinfectie hoort bij een vakman met de juiste middelen en kennis, niet bij een emmer en een gok.
• Afwachten. Zolang de omstandigheden gelijk blijven, verdwijnt de bacterie niet vanzelf.

Wil je breder weten wat er nog meer in je leidingwater kan zitten, kijk dan bij hoe veilig is jouw kraanwater.

Veelgestelde vragen

Mag ik nog douchen als er legionella is gevonden?
Tot je hebt doorgespoeld kun je de douche in de betreffende ruimte beter mijden, omdat daar de meeste waternevel ontstaat. Handen wassen en drinken zijn geen probleem.

Helpt chloor tegen legionella in mijn leidingen?
Chemische desinfectie bestaat, maar hoort bij een installateur. Zelf chloor doseren geeft schade aan je installatie en geen zekerheid over het resultaat.

Hoe lang na het doorspoelen kan ik hertesten?
Wacht een week of twee, zodat de installatie weer normaal in gebruik is. Test je direct na de hittebehandeling, dan meet je vooral het effect van het hete water.

Moet ik een besmetting melden?
Thuis niet. Verhuur je een vakantiewoning, camping of bed and breakfast, dan val je onder andere regels en geldt bij een hoge waarde een meldplicht bij de Inspectie Leefomgeving en Transport.